Thursday, June 29, 2006

The 'Vale'


Στον διαγωνισμό αυτό τέθηκαν πολλά ερωτήματα.
Να επισημάνουμε ότι πρόκειται για έναν καλλιτεχνικό διαγωνισμό, με ζητούμενο μια πρόταση αναπαράστασης του μύθου της αρπαγής της Ευρώπης από τον Δια μεταμορφωμένο σε ταύρο.. Ήταν όμως ταυτόχρονα και ένας διαγωνισμός για την διαμόρφωση ενός πάρκου… Αυτό ίσως να έχει και πιο πολύ ενδιαφέρον ως περιεχόμενο διαγωνισμού και ειδικά για μια αρχιτεκτονική ομάδα. Υπάρχει εξάλλου πάντα και η πρόθεση (η διαστροφή;) του αρχιτέκτονα να μετατρέπει κάθε προσέγγιση σε χώρο, να αναζητά σε κάθε ζήτημα την χωρική του πλευρά…
Τι είναι λοιπόν ένα έργο τέχνης;
Θα έλεγα ότι μια του έκφανση είναι η ‘δέσμευση’ σε ένα αντικείμενο (το καλλιτεχνικό) της ανθρώπινης γνώσης. Το ενδιαφέρον είναι πώς κάθε φορά το καλλιτεχνικό προϊόν ΄δεσμεύει’ την γνώση αυτή και μάλιστα με ποιο μέσο, ποια διαδικασία επιλέγει να την ‘μεταβιβάσει’ (;) στον χρήστη του προϊόντος.
Έτσι ένα καλλιτεχνικό προϊόν μπορεί να αναπαριστά και να μεταβιβάζει κάποιο νόημα (ηθικό για παράδειγμα). Ο αποδέκτης του προϊόντος αυτού αποτελεί τότε τον ‘θεατή’, ο οποίος καλείται να ‘παρατηρήσει’ να ‘ενατενίσει’ το έργο και να ‘κατανοήσει’ (αν είναι αρκετά ‘καλλιεργημένος’ ή ‘έτοιμος’ να δεχτεί) το βαθύτερο νόημα του έργου. Το έργο στην περίπτωση αυτή έχει συγκεκριμένο (θεσμικό, προγραμματισμένο) νόημα και κρίνεται από την ‘επιτυχία’ του να το μεταβιβάσει στον θεατή.
Θεωρήσαμε όμως ότι θα είχε περισσότερο ενδιαφέρον (ίσως και με το μικρόβιο της ‘χωροποίησης’ που αναφέραμε πριν) να δοκιμάσουμε να εισάγουμε χρήση στο έργο τέχνης, να κατασκευάσουμε χώρο από αυτό και να προκαλέσουμε δράση. Στην περίπτωση αυτή το πρόγραμμα του έργου πάλι υπάρχει, αλλά τώρα αποτελεί πρόγραμμα χρήσης και το έργο μπορεί να μην ξεφεύγει πάλι από τον ρόλο του ως αναπαράσταση μιας θεσμικής δομής (είναι άλλωστε αυτό δυνατό;) έχει όμως ενδιαφέρον να τεθεί το ερώτημα του αν υπάρχει η δυνατότητα η θεσμική δομή αυτή να ταυτίζεται με μια ασαφή, αδιαμόρφωτη, μεταβαλλόμενη θεσμική λειτουργία. Αυτό είναι το ενδιαφέρον.
Η έννοια του ‘πέπλου’ (όπως φαίνεται και από τον πίνακα του F. Boucher) αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο του μύθου, μια σημαντική, μικρή λεπτομέρεια του. Το πέπλο αποτελεί μια ειδική δομή, υφή και μορφή. Παράλληλα μπορεί να αποτελέσει και ένα ενδιαφέρον εργαλείο για συγκρότηση χώρου, αλλά και την αναπαράσταση ενός θεσμικού ζητούμενου-ερωτήματος για την παραγωγή χώρου.
Δομή: πλεγματικό , μεταβαλλόμενο, ασαφές. Υφή: διάφανο, αέρινο, εύπλαστο. Μορφή: πολύπτυχο, επιφανειακό, πολύμορφο.
Γιατί όμως αποτελεί μια ενδιαφέρουσα δομή για την συγκρότηση χώρου; Αυτό πιστεύω προσπαθήσαμε να το απαντήσουμε μέσα από την πρότασή μας. Το έργο τέχνης εδώ διαμορφώνεται ως πρόταση οργάνωσης χώρου, γίνεται ‘χωρικό’, δημιουργεί χώρο. Στηριζόμενοι σε μια λεπτομέρεια του μύθου –το ‘πέπλο’- δεν επιδιώκουμε να τον αναπαραστήσουμε. Με την ευκαιρία αυτή χρησιμοποιούμε το ‘πέπλο’ ως ευκαιρία για να δημιουργήσουμε μια ολόκληρη τεχνική οργάνωσης του χώρου. Ο χώρος που μπορεί να είναι ρευστός, να είναι μεταβαλλόμενος. Κυρίως όμως, ένας χώρος που να μην επιβάλλει ένα νοηματικό περιεχόμενο, να μην αναπαριστά μια σαφή θεσμική δομή, να μην επιβάλλει ένα μοναδικό μοντέλο χρήσης. Ζητούμενο αποτελεί ο χρήστης να μην καλείται να μπει απλά στην διαδικασία της παρατήρησης , της αποκωδικοποίησης κάποιου περιεχομένου νοήματος, αλλά να συμμετέχει στην παραγωγή του. Βέβαια, αυτή δεν είναι ίσως μια πρωτότυπη ιδέα…έχει όμως ενδιαφέρον και -όπως θα προσπαθήσω ίσως να πω κάποια άλλη φορά- αποτελεί ένα σημαντικό δρόμο για να ερμηνεύσουμε τις αλλαγές σε όλες τις δομές της σύγχρονης ζωής…για να απαντήσουμε σε σύγχρονες ανάγκες και να προκαλέσουμε την καινοτομία.
Βέβαια, σημαντική βοήθεια παρείχε και η θεσμική οργάνωση (το θεσμικό ερώτημα) που στην περίπτωση αυτή θα ανταποκρινόταν στον χώρο αυτό. Και αυτή είναι η συσχέτιση των δύο ταυτοτήτων της σύγχρονης Κύπρου.
Από τη μια η ταυτότητα που αφορά την Κύπρο ως ενότητα με χαρακτηριστικό ιστορικό (αλλά και μυθολογικό, γεωγραφικό, καταγωγής) περιεχόμενο και από την άλλη η ταυτότητα της ως μέρος δια-εθνικών δικτύων (Ευρώπη). Η Κύπρος αναζητά της ισορροπία της ανάμεσα στις δύο της ταυτότητες και –ευτυχώς- δεν την έχει βρει ακόμη..! Το θεσμικό αυτό επίπεδο οργάνωσης μιας επικράτειας (όπως είναι η κυπριακή) δεν αποτελεί ιδιαιτερότητα της Κύπρου, είναι ένα ζήτημα που γενικεύοντας, θα λέγαμε ότι εντάσσεται στην περίπτωση της συσχέτισης τοπικού-αποτοπικοποιημένου. Μια συσχέτιση που επηρεάζει όλες τις διαδικασίες που συνθέτουν την ταυτότητα κάθε σύγχρονης επικράτειας. Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι το επίπεδο αυτό δεν συνθέτει έναν παγιωμένο θεσμό, αλλά μια αμφίβολη, άγνωστων συνεπειών κατάσταση συσχετισμών και διασταύρωσης δυνάμεων, η οποία είναι άγνωστο ακόμη που θα καταλήξει, και που –ευτυχώς- ακόμη ‘παίζεται’…



0 Comments:

Post a Comment

<< Home